en / pl

Noc duszy

koncert nr 36

Wykonawcy

Program

Marc-Antoine Charpentier
Première Leçon de Ténèbres pour Vendredy Saint (Ciemne Jutrznie: pierwsza lekcja na Wielki Piątek) H.105
Tristis est anima mea (Smutna jest dusza moja) H.112
Magdalena lugens (Magdalena pogrążona w żałobie) H.343
Miserere (Zmiłuj się nade mną) H.157

Opis koncertu

Koncert Ricercar Consort *Philippe Pierlot realizowany jest dzięki wsparciu Wallonie-Brussels International

Do połowy XX wieku w Kościele katolickim odprawiano w Wielkim Tygodniu nabożeństwo tenebrae – ciemne jutrznie. W noce Wielkiego Czwartku, Piątku i Soboty gromadzono się, by rozważać teksty pasujące do okresu poprzedzającego wspomnienie męki i śmierci Jezusa. Stopniowo gaszono wtedy świece, a ostatnią z piętnastu ukrywano za ołtarzem. W ten sposób wchodzono w ciemność nocy śmierci Chrystusa.

Po mroczne teksty ciemnych jutrzni chętnie sięgali kompozytorzy. Najchętniej – po czytania z pierwszej części liturgii, czyli pierwszego nokturnu, zaczerpnięte z Lamentacji Jeremiasza. Każde z nich kończy się wezwaniem Jerozolimy, by nawróciła się do Pana – w kompozycjach to powtórzenie tekstu bardzo często wraca też jako muzyczny refren.

Francuski barokowy kompozytor napisał również responsoria, które pojawiały się w ciemnych jutrzniach obok czytań. Pośród nich znajdziemy Miserere do słów Psalmu 51, a także być może najsłynniejszy tekst tego nabożeństwa – Tristis est anima mea, oparty na słowach Jezusa w ogrodzie oliwnym. Co prawda nie należy do tej liturgii tekst o żałobie Marii Magdaleny, jednak koresponduje on z pasyjną tematyką – ciemnością, w której pogrąża się dusza.

Dominika Micał, „Ruch Muzyczny”